53
toelichting het eerst willen geven, doch voor het overige achten wij deze orde van
behandeling den rechten weg naar het doel. Men ziet duidelijk, dat het doel zelf den
schrijver helder voorstond. Men behoeft hier niet twijfelend te vragen, of de auteur
misschien vergeten heeft, zich een doel te stellen. Hier wandelt men niet in een
Engelsch park, noch loopt schelpjes zoeken aan het strand der taalwetenschap.
Het is er enkel te doen, om zich die nuttige kennis te verzamelen, zonder welke
onze auteurs van beteekenis niet gewaardeerd en genoten kunnen worden, zonder
welke het instrument der moedertaal niet gehanteerd worden kan. De studeerende
wordt hier voorbereid tot zijn examen, op zulk eene wijze, dat hij er niet als een
onhandig beginneling, maar als iemand die gewerkt heeft en iets
kan
, mag
verschijnen. Hooger echter zou de
Cursns
in onze schatting staan, zoo de
taaloefening vóór de paraphrase (hoezeer wij hem om
deze
oefeningen het meest
moeten prijzen!), zoo zij nog dieper doordrong tot de bedoelingen van den auteur,
nog inniger het verband van gedachte en taal opvatte, nog fijner de wendingen en
de vormen der eerste in woordenkeus en zinsbouw, in beeld en figuur te
aanschouwen gaf. De behandeling van Gedichten als
Bronbeek
en
Aan mijne
Dennen
moet artistieker zijn. Stijlleer en taalonderwijs behooren zich nog nauwer
te verbinden.
Er moet nog beter gelezen worden
. De Spraakkunst zal er wel bij
varen. Het is onnoodig, dat wij met den vinger aanwijzen, waar de heer Van Wijnen
scherper had kunnen onderscheiden. Hij weet het zelf, gelooven wij, ook wel. En
voert hij ons tegen, dat Keulen en Aken ook niet op één dag zijn gebouwd, dan
verzekeren wij hem, dat wij zijn voortbouwen zonder groote bezorgdheid te gemoet
zien.
Een ander punt. Spaarzaam moet het Lager Onderwijs zijn met de Etymologie,
vooral met de Etymologie in engeren zin. Voor zooverre de afkomst van een woord
de tegenwoordige beteekenis opheldert, het juist gebruik bevordert en de fijne
schakeeringen in de woordenkeus, bij auteurs die ter bereiking van een effect den
etymologischen zin weer opwekken, in 't licht stelt, voorzoover is de Etymologie bij
het taalonderwijs aan Kweekscholen en later niet te wraken. Wat echter waardeloos
is voor de practische taalkennis moet contrabande heeten. Een ernstig
taalonderwijzer,
die zijne grenzen kent
, zal zijne leerlingen niet willen verbazen met
anecdootjes in den vorm van etymologietjes, welker juistheid hij niet contrôleeren
kan, noch hunne geheugens als eene kermistent opvullen met curiositeiten. Op het
terrein der woordafleiding gaat het vernuft ligt verder dan de wetenschap: de
oningewijde beeldt zich in, dat het vernuft hier grootmeester is. Menig jong mensch
heeft veel kostbaren tijd verbeuzeld, met op eigen hand etymoloog te spelen. Hij
wist niets van den moeielijken arbeid van den etymologiseerenden taalgeleerde: hij
hoorde enkel van verrassende uitkomsten en het scheen hem, of arbeid en spel
hier ineenvloeiden. Van deze ervaring uitgaande, aarzelen wij niet, met de bekentenis
voor den dag te komen, dat ons de heer Van Wijnen zijne leerlingen te veel met het
gewraakte
spel
schijnt bezig te houden.
Taal en Letteren. Jaargang 2
Komentáře k této Příručce