Engel IB144 Uživatelský manuál stáhnout pdf (Strana 46)

deugd geen strijd. Zoo zij nooit en nergens een duim breed afwijken van de algemeen

als vereerenswaardig erkende beginselen van betamelijkheid, het is tengevolge

eener zekere hoeveelheid visschebloed in hunne aderen. Voor de eene helft is de

Roos van Dekama nauw verwant aan Ferdinand Huyck en, met den Huyck, aan

den Briefroman der voorgaande eeuw. De voortreffelijkheid van het laatste boek

boven het eerste valt hiermede in 't oog. Het eene, nog afgezien van andere

dubbelzinnigheden, kleedt de achttiende eeuw in middeleeuwsch kostuum, een

anachronisme dat de haren te berge doet rijzen; het andere, geen vermenging van

tweeërlei beschaving, is de voorstelling van een echte aanschouwde en begrepen

werkelijkheid, waarin het uitwendige het natuurlijk omhulsel van het inwendige is. -

Zeker is het opmerkelijk, dat Van Lennep, toen hij zich met de verbeelding in de

veertiende eeuw verplaatste, de Ridders en Jonkvrouwen in de gedaante van

Hollandsche burgerknapen en jongedochters uit zijn eigen overgangstijdperk zag

figureeren. Waarom heeft hij den Graaf en den Bisschop niet tot hoofdpersonen

verheven? Hij had, krachtens een Hollandsche voorkeur, tot leus gekozen: Geen

exceptioneele personen, menschen van gelijke beweging. Onder de zoodanigen

verstond hij toenmaals nog de Deodaats, de Madzy's, de Aylva's. Aan deze modellen

hadden hij en al zijn tijdgenooten nog meer of min deel; de ouderwetsche maatstaf

was nog gangbaar. Het Byrontype, van de maagschap van Werther, Rousseau en

Chateaubriand, was in onze litteratuur reeds opgetreden, maar als een weinig

begrepen vreemdeling. Vragen we echter tevens: waartoe schiep Van Lennep dan

een Van Arkel, een Willem IV, menschen wier bloed blijkbaar zoo veel anders is

samengesteld, wier hart zoo veel sneller klopt? Een opmerkzaam lezer van den

roman heeft met het antwoord geen moeite. Omdat de schrijver met zijn

tijdgenooten

in den roman niet voortkon, gelijk het Jonge Holland niet met hen voortkon op de

paden der nieuwere Romantische Litteratuur. Er viel met hen geen roman te beleven.

De stelling van ‘Niet Exceptioneel’ zegt van het standpunt der zuivere kunst, te veel

en te weinig; zonder nadere omschrijving en bepaling is zij waar en onwaar tegelijk.

Maar de Inleiding van De Roos van Dekama had haar in allen gevalle beter

gezwegen, voor hen die nog niet, op de wijze van Hildebrand, later (

Familie Stastok

over een afrekening met hun vaders en grootvaders dachten. Het exceptioneele in

onartistieke beteekenis behoorde voorshands nog een oefenschool der verbeelding

te blijven. Halverwegen gekomen trok Van Lennep zijn hart van Deodaat af. Op het

eind van het eerste deel brengt hij hem op een ziekbed achter de schermen; in het

laatste hoofdstuk van

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 ... 439 440

Žádné komentáře

Engel IB144 Uživatelský manuál Strana 46