Engel IB144 Uživatelský manuál stáhnout pdf (Strana 232)

184

kunstig in elkaar gewerkt worden en een harmonisch geheel vormen. Vóór alles

moest er gestreefd worden naar beknoptheid van uitdrukking - het woord

beknopt

te nemen in de beteekenis, die Hooft en Huygens er aan hechtten, namelijk, die

van ‘nauwkeurig geregeld’ - naar zoete kern in harde schaal, naar pit en merg van

gedachten, naar verholen geest.

Doch zulk eene taal te maken was onmogelijk zonder hulpmiddelen, zonder

voorbeelden, en wij mogen het Hooft en anderen, die het met goed gevolg

beproefden, niet euvel duiden, dat zij den eenig aangewezen weg volgden en, wat

zij in den vreemde bewonderden, ook op eigen gebied overbrachten; zonder er zich

juist rekenschap van te vragen, of het daar wel paste. Aan onze eeuw is het

voorbehouden gebleven, het onderscheid in karakter tusschen de verschillende

talen op te merken en aan te wijzen: in de zeventiende eeuw kon dat van niemand

gevorderd worden. Voor Hooft en de zijnen was er slechts ééne taal, de ideaaltaal,

waaraan Grieksch en Latijn al zeer nabij kwam; en op ieder, die het wèl meende

met zijn land en zijn volk, rustte de nationale plicht, zijne taal daarnaar zooveel

mogelijk te vervormen.

Wij weten, hoe Hooft zich tot die taak voorbereidde. Een jaar lang las hij elke

week de werken van Tacitus in hun geheel door, omdat hij daarin het meesterwerk

van ouder en nieuwer proza zag. Sinds de zeventiende eeuw is onze smaak

gewijzigd: bij de meesten onzer doet Tacitus voor Cicero, bij sommigen zelfs voor

Caesar onder. Hoe het zij, door overdrijving zijner deugden vervalt Tacitus tot

buitensporigheden, die aan een eenvoudiger en tegelijk gekuischter smaak niet

meer voldoen. Zijne kunst ontaardt in gezochtheid, zijne beknoptheid in stroefheid,

zijne gedrongenheid in onduidelijkheid. Ongeoorloofde samentrekking van zinnen

vooral voert, bij den waren rijkdom van gedachten, den lezer menigmaal in een

doolhof zonder uitweg, en dikwijls moet de lezer in de zinnen van Tacitus indenken,

wat de schrijver gaarne zou wenschen, dat men er in gelegd zag. Hooft is in den

vollen zin des woords de Nederlandsche Tacitus. Wat van dezen geldt, is ook waar

van hem.

Wie nu Hooft's proza wil verstaan, moet Tacitus verstaan, en kan hij dat niet, dan

moet hij er zich althans door anderen een denkbeeld van laten geven. Gelukkig

heeft hij een zeer geschikt hulpmiddel in de vertaling, die Hooft zelf van Tacitus

heeft gewrocht ter wille van zijnen zwager Baeck, en die Brandt later met recht

meende in het licht te moeten geven. Is men nu in twijfel aangaande de eigenlijke

beteekenis, waarin Hooft het een of ander woord gebruikt, dan heeft men kans tot

zekerheid te komen, indien men hetzelfde woord ook in zijne vertaling van Tacitus

gevonden heeft, en dus door het Latijn weet, wat het beteekent. Het nut van de

vergelijking der Historiën met de vertaling van Tacitus heeft blijkbaar ook Dr. Stoett

ingezien, daar hij in zijne aanteekeningen telkens verwijzingen naar die vertaling

heeft ingevoegd. Reeds het eerste stuk in de bloemlezing toont duidelijk in woorden,

zinswendingen, ja in geheele zinnen den invloed van Tacitus'

Historiae

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 ... 439 440

Komentáře k této Příručce

Žádné komentáře

Engel IB144 Uživatelský manuál Strana 232

Komentáře k této Příručce

Související produkty a manuály pro ne Engel IB144