Engel IB144 Uživatelský manuál stáhnout pdf (Strana 149)

101

het verleden deelwoord te vinden. De verklaring van dit verschijnsel late men

achterwege; zij is werkelijk boven het bevattingsvermogen van leerlingen, die niet

alleen geene Oudgermaansche dialecten bestudeerd hebben, maar dikwijls de

woorden in questie niet eens in het Hoogduitsch kunnen vertalen.

Klemtoon.

De leer is: door den klemtoon worden de lettergrepen tot woorden verbonden.

Sommige boeken noemen zelfs den klemtoon den band, die de verschillende

deelen des woords tot één geheel vereenigt. Duidelijk is deze voorstelling niet. Een

band is bevestigd om datgene, wat het bijeenhoudt; de klemtoon echter is volgens

de definitie derzelfde leerboeken de nadruk, waarmee eene lettergreep wordt

uitgesproken. Hoe nu dat, wat geheel het eigendom van ééne lettergreep is, tevens

de band van een geheel woord kan zijn, begrijp ik niet.

De voorbeelden maken de zaak niet helderder. Indien de klemtoon de deelen van

een woord bijeenhield, dan zou het scheiden van deze deelen met een verlies aan

klemtoon gepaard gaan. Het omgekeerde zien wij gebeuren. Wij zeggen immers in

één woord: vrijspreken, met den hoofdtoon op vrij en slechts een bijtoon op

spreken; daarentegen in twee woorden vrij spréken met een hoofdtoon op

elk woord. Is het nu de toon op vrij, die de drie lettergrepen van het woord

bijeenhoudt? In geenen deele. Want in vrij spréken heeft ‘vrij’ denzelfden toon. Wel

blijkt er samenhang te bestaan tusschen het verlies aan klemtoon, dat de lettergreep

-spre- ondergaat, en het verbinden van vrij en spreken tot één woord. Maar dezen

samenhang zal niemand zóó opvatten, alsof het verlies aan klemtoon de oorzaak

was van de verbinding; integendeel, de verbinding is het primaire en heeft een

verlies aan nadruk voor één der woorden ten gevolge.

Men neme twee of meer op elkander volgende woorden, waarvan het eerste met

eene toonlooze lettergreep eindigt, het tweede met eene toonlooze lettergreep

begint, b.v. vrienden besloten. Ofschoon in beide woorden eene lettergreep

den hoofdtoon draagt, is het onmogelijk, hieraan te zien, waar het eerste woord

ophoudt, het tweede begint. Men bemerkt dit uitsluitend aan eene korte pause

tusschen beide woorden, welke echter dikwijls zóó kort is, dat niemand ze opmerkt;

in het laatste geval kan iemand, die geen Nederlandsch verstaat, ook niet

waarnemen, waar de scheiding tusschen het eerste en het tweede woord is; de

Nederlander weet het door gewoonte.

Ten slotte is de klemtoon ook in vroegere tijden niet een band geweest. Het

behoeft hier toch niet herhaald te worden, dat het verschil in klemtoon in alle talen,

waar het niet tot eene conventie is geworden, zijn grond hierin heeft, dat sommige

deelen van een zin, resp. van een woord, den spreker belangrijker toeschijnen dan

andere; de belangrijkste deelen van een woord

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 ... 439 440

Žádné komentáře

Engel IB144 Uživatelský manuál Strana 149