Engel IB144 Uživatelský manuál stáhnout pdf (Strana 407)

351

Of er dan veel van die nieuwigheden van nu in ons beschaafd nederlandsch over

zal gaan? Neen, zeker heel weinig; maar zoo is 't altijd geweest. Wat is er van

Bilderdijk en Hooft en Maerlant in opgenomen?

En van vroeger nieuwe vormingen?

Hoeveel meer is er níet opgenomen?

Want een verschil tusschen toen en nu is, dat toen door d'een of ander nieuwe

woorden gevormd zijn, die maar eens gezegd werden, en nooit weer, of zelden; die

niet overgenomen werden in de algemeene taal; en die we niet kennen, dus. En dit

zullen er wel veel wezen.

Nu worden ze vaak gedrukt, en ze blijven in wezen, al verbreiden ze zich niet

verder.

Daar beslist de ‘spraeckmakende gemeent’ in - nu, die beschaafd nederlandsch

spreken. - Die neemt over wat haar pakt; vraagt echter er niet bij: wat is het oordeel

van taalkundigen over zoo'n woord.

Wie of ze maken? Dat blijft 't vaakst onbekend. 't Gaat er net mee als met de oude

- en ook nieuwe - volksliedjes. Een dichter dicht ze, het volk zingt ze; en zoo blijven

ze. Maar wíe was de dichter?

44. Nieuwe scheppingen en nieuwe woorden, hebben vaak iets onbepaalds; als ze

in-hun-geheel nieuw zijn; 't minste evenwel, als 't namen van voorwerpen zijn,

natuurlijk.

Van veel velocipède-rijers hoort men den naam ‘rijwiel’ of ‘wieler’ niet, zij praten

van ‘fiets' en van fietsen’. Een goed woord wel, al is 't nieuw. Men verbeeldt er

zich wat van de snelheid in te voelen, daar ze mee wegvliegen. En ‘taal is een kind

van de fantasie.’ Er is veel kans dat ‘fiets’, ‘fietsen’, ‘fietser’, enz. mettertijd algemeen

zullen worden; dan zal daar het weinig sprekende ‘rijwiel’ of ‘wieler’ zijn plaats voor

ruimen.

Zoo'n woord raakt eerst onder een bepaalde klasse in gebruik; is, als men wil,

dialectisch dus. Zoo zijn er meer, die men zelfs bij een of meer families, of bij enkele

personen, soms maar een bepaalden tijd, hoort gebruiken

1) Wij kunnen bij-lange-na niet altijd uitmaken of zeker woord bij oude schrijvers een door

hem-zelf gemaakt is, of dat het in algemeen gebruik was.

2) In een familie werd, 't is al jaren geleden, bij toeval een kind ‘noppie’ genoemd. Langzamerhand

is dat in die familie, en verder zelfs, een ‘kosewort’ geworden voor een klein, lief kind.

Zoo praatte een ander in zijn jongen tijd van een ‘bibi’ en een ‘diggeda’; 't eerste was een

schip en 't ander een rijtuig. Eerst toen hij een jaar 6, 7 werd, ging dit verloren.

Elk zal op z'n beurt zoo'n voorbeeld wel kunnen opspeuren.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 ... 439 440

Žádné komentáře

Engel IB144 Uživatelský manuál Strana 407