Engel IB144 Uživatelský manuál stáhnout pdf (Strana 89)

òf uit een adjectivum òf uit een verbum; en dat zij in 't eerste geval altijd vrouwelijk

moesten zijn. Wat het tweede geval betreft, hier waren vijf mogelijkheden te

onderscheiden:

1. Is de wortel tot een substantief geworden, dan is dit mannelijk. 2. en 3. Is het

tegenwoordig of verleden deelwoord als znw. gebruikt, dan is dit vrouwelijk. 4.

Verkeert de infinitief in dat geval dan is het woord onzijdig. 5. Is het znw. ontstaan

door toevoeging van

, dan is het mannelijk.

Van de uitgangen komen vooral in aanmerking

heid

schap

nis

, die het woord

vrouwelijk maken,

dom

, dat oorspr. dezelfde kracht had, maar thans achter mannel.

en onz. woorden staat, en

sem

, dat ook als mannelijke uitgang is te beschouwen.

In de toepassing kan - of moet - in sommige gevallen van deze regels worden

afgeweken.

Van Bilderdijk's hand bestaat een uitvoerige

Geslachtlijst der Nederduitsche

Naamwoorden

(1822), waarin hij het resultaat van zijne onderzoekingen heeft

neergelegd. Om met het sedert Hoogstraten eenigszins gevestigde gebruik niet al

te zeer in strijd te komen, neemt Bilderdijk voor een groot aantal woorden twee

geslachten aan. Daar de geslachtsbepaling volgens hem op de etymologie berust,

en de etymologie in die dagen een jolig juffertje was, kon Bilderdijk bijna altijd

bewijzen - als dit woord hier gebezigd mag worden - wat hij bewijzen wilde. Een

paar voorbeelden:

Boter

, V. door het gebruik. ‘Als stoffe, of als overgenomen uit het Latijn, zou het

O. zijn. Doch het woord is Hollandsch.... en dus door zijn vorming M.’......

Boterham

, M. als samengesteld met

ham

. ‘Doch V. gelijk het te Amsterdam

gebruikt wordt, en ook zoo men 't als verbastering van

botering

(van

boteren

) neemt,

dat is, 't geen

geboterd

is; het geen inderdaad zoeter en minder plomp klinkt.’

‘

Bots

, V. doch M. als wortelsylbe van

botsen

.’

‘

Bouwen

(tabbaart), naar het Gebruik, M. Het zou O. moeten zijn als infinitivus,

of liever V. als zijnde eigenlijk

bowing

van

bowen

, dat is

bogen

, pralen; maar daar

wordt waarschijnlijk een ander woord onder verstaan, en dit woord schijnt

rok

zijn.’

Men ziet, Bilderdijk's systeem laat niet zelden meer dan één geslacht toe; ten

overvloede erkent hij ook het

gebruik

, wat - tenzij er van het onzijdige geslacht

sprake is - beteekent: de lijst van Hoogstraten en Kluit.

Het aantal gevallen, waarin Bilderdijk niet volkomen met Kluit overeenstemt, is

verre van gering. In den tweeden druk van Bilderdijk's geslachtlijst komen er minstens

vijfhonderd vijf en twintig voor! Bij die vijfhonderd vijf en twintig zelfstandige

naamwoorden kon men dus tusschen twee of drie geslachten kiezen en zich altijd

beroepen op de autoriteit van Kluit of wel op die van Bilderdijk!!

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 ... 439 440

Komentáře k této Příručce

Žádné komentáře

Engel IB144 Uživatelský manuál Strana 89

Komentáře k této Příručce

Související produkty a manuály pro ne Engel IB144