Engel IB144 Uživatelský manuál stáhnout pdf (Strana 285)

237

dr. B. opgemerkte inconsequentie. Maar ik moet nog iets verder gaan dan mijn

welwillende beoordeelaar en op § 37,

wijzen, omdat de

bakboord

ook door

anderen, en zelfs door dr. B., verkeerd wordt opgevat. Donders gaf er aanleiding

toe; in § 32 van zijn

Physiologie der Spraakklanken

lezen we: ‘de weeke van k (de

g, vóór a, o en u in 't Fransch) komt niet zelfstandig voor en heeft daarom geen

bijzonder letterteeken, maar wordt toch gehoord telkens wanneer op k een b of d

volgt (

bakboord

likdoorn

ik doe

ik ben

.)’ Ik geloof dat de groote physioloog hier

dwaalt: althans naar

mijne

uitspraak houdt de stemklank in genoemde woorden op

na de vocaal om weer gehoord te worden bij de vorming der volgende media. We

hebben hier dus niet de

media

, maar de

lenis

, de stemtoonlooze zachte

, in afwijking

van het Fransch. De Heer Boer zal mij misschien antwoorden, dat hij, zoo hij in

klankphysiologische questies dwaalt, dit op eigen gezag doet en van de werken van

Donders, Sievers, Sweet, Land en anderen weinig of geen kennis genomen heeft.

Ik geloof dit gaarne, omdat wat door hem pg. 98-100 over de Tweeklanken

geschreven is, zonneklaar bewijst dat hij op het gebied der klankleer zich niet de

groote kennis verworven heeft, die we in zijne opstellen over de Oudnoordsche Taal

en Letteren plegen te bewonderen. Dit is zelfs te meer te betreuren, omdat hij op

eigen wieken drijvende en zijn eigen waarnemingen weergevende een onmiskenbaar

talent voor die moeilijke wetenschap verraadt, maar helaas op dwaalwegen geraakt

is, die hem voorloopig minder geschikt maken om onderwijzers en leeken voor te

lichten. Of de

tweeklanken zijn of niet, daarover debatteert men niet:

op zijn hoogst kan men het oneens zijn over de vraag, of Sweet's beschouwing over

de diphthongen, als samengesteld uit een klinker plus een gereduceerden klinker,

ook voor het Nederlandsch geldt. Ik geloof van wel. Wanneer Van Helten § 7 (volgens

Boer, ik kan de plaats niet verifieeren) ‘de zoogenaamde lange of gerekte

tweeklanken’ verwerpt, sta ik niet aan zijne zijde:

aai

heeft evengoed een gerekte

als

aak

. Wat de interjectie

aangaat, die heeft inderdaad een dubbele uitspraak:

ajjj

. Menigeen zal er waarschijnlijk vreemd van ophooren als hij verneemt, dat

zee

zeel

, enz.

zoo

zoop

enz. tweeklanken bevatten:

zeei(l)

zoou(p)

. Toch is het

zoo. Maar de overgangsklinker, de

gliding-vowel

, hier de

naslag

, valt zoo weinig

ins

Gehör

, dat men dien als oneindig klein = nul opvat, schoon ten onrechte. In weinig

talen hebben de overgangsklinkers zulk een

carrière

gemaakt als in het

Angelsaksisch: ze werden zóó duidelijk uitgesproken, dat ze als tweede componenten

van

korte

tweeklanken werden geschreven. Ook de zoogenaamde

breking

in het

Oudnoordsch, waarover zie Norreen § 83 vlg., berust op geen ander beginsel.

Dergelijke overgangsklanken weten zich soms duchtig te weren, teren op kosten

van de organische vocaal, kleuren die, ja stooten die wel eens

sans gêne

uit. Het

eindresultaat van zulk een proces noemt met dan ‘klinkerverandering van

.’

Aarde

uit

erde

baard

uit

bard

woud

uit

wold

enz. De verklaring levert alleen de

phonetiek; in den regel maakt men het zich gemaklijk en blijft men bij het

constateeren. Of dit wetenschappelijk is? Geïsoleerde klinkers, pure vocalen, komen

zeer weinig voor. In den regel worden ze begeleid door een voor- en een naslag of

liever door een geheele reeks van voor- en naslagen, zoo fijn en ingewikkeld dat

het menschelijk oor alleen de grofste tinten onderscheiden kan. Bij elke verandering

van den mondstand, dus vóór en na klinkers, ontwikkelen zich die ‘parasieten.’ Zou

men inderdaad meenen, dat b.v.

aap

alleen uit een gerekte

en een

bestaat?

Ja? dan dwaalt men schromelijk. Toch beweert niemand dat hier een echte tweeklank

aanwezig is: de naslag wordt daartoe niet distinct genoeg uitgesproken.

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 ... 439 440

Komentáře k této Příručce

Žádné komentáře

Engel IB144 Uživatelský manuál Strana 285

Komentáře k této Příručce

Související produkty a manuály pro ne Engel IB144