Engel IB144 Uživatelský manuál stáhnout pdf (Strana 416)

360

in het praesens, in het perfectum, enz. Deze gelijkmaking gaat hoe langer hoe

verder, vgl. wij bonden, ik bond; kalf, kalven, en duitsch kälber, enz. enz. Met andere

woorden: men ging naar enkele vormen al de andere analogiseeren.

Die stammen met afwisselende klinker, zijn in een zeker verband met elkaar

gekomen.

En in 't germaansch is het speciaal gaan dienen om bij de verba verschil in tijd

aan te wijzen; daar heeft die afwisseling zich vrij regelmatig over het werkwoord

verdeeld

In het praesens vindt men meest den middelstam; in het praeteritum sing. den

sterksten, in den pluraal den zwakken; een verbum als ‘ik kan, wij kunnen (voor

konnen)’ geeft dit laatste het best aan. Overigens is hier de vocaal òf van het

sing. òf van de pluraal, algemeen geworden: ‘ik bond’ naar ‘wij bonden’ - vgl.

daartegen-over hd. ‘ich band’, ‘wir banden’.

Nu zijn er evenwel ook praesentia met den zwakken stam (zoogenoemde

aorist-praesentia), die 't hoofdaccent op de stamuitgang, het bij-accent op den

stam-zelf hadden; dat zijn o.a. zuipen, buigen, komen

; runnen, bij Staring is

wel een saksisch woord.

Maar niet alle verba hadden stammen genoeg om de tijden aan te wijzen.

Sommigen deden het door de reduplicatie, b.v. ‘hangen’, ‘vallen’. Later werd uit die

reduplicatie een tweeklank

En nu is ook de ablaut van 't germaansch heelendal gewijzigd; slechts enkele

weinige rudimenta zijn er van over. Zoodat de oude stammen in onze levende taal

in 't geheel niet meer te herkennen zijn.

Oudtijds nu werden causatieven gevormd door ‘-jan’ achter den stam met het

hoofdaccent te voegen. De -

- veroorzaakte meest umlaut van den voorgaanden

stamklinker.

Een heel enkel bestaat er nog van; maar is meestal sterk van betee-

1) Dat elke stam of wortel op zich-zelf oorspronkelijk een werkwoordelijk begrip inhield, is

onaaunemelijk; zelfs onwaarschijnlijk.

2) Niet uit kwemen, vgl Franck, Tijdschr. II, 19; Sievers, Paul-Braune Beitr. VIII, 84; IX, 277.

- Ook 't mnederl ronnen naast ‘rinnen’, en ‘beghonnen’ naast ‘beginnen’ - Got ‘trudan’, ik

twijfel of friesch ‘troaie’ hier bij hoort; ik zou het bij 't holl ‘draven’ willen stellen. Er is ook een

dialectisch-hollandsch troie; is 't noord-hollandsch = westfriesch, alleen?

3) Zie Vercoullie, Schets Histor. Gramm. blz. 19, 2) en 3).

Taal en Letteren. Jaargang 2

1 2 ... 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 ... 439 440

Žádné komentáře

Engel IB144 Uživatelský manuál Strana 416